Ostatnio na naszym blogu: Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci a podatek

Skutki podatkowe zapisu zwykłego na rzecz osoby prawnej

adw. Wojciech Jaciubek

W niniejszym artykule opisane zostaną zagadnienia podatkowe związane z testamentowym zapisem zwykłym uczynionym na rzecz osoby prawnej. Wszystkie przedstawione poniżej uwagi należy odnieść również do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, wyposażonych w zdolność prawną (tzw. ułomne osoby prawne), które traktowane są przez ustawy podatkowe tak jak osoby prawne.

 

Podobnie jak w poprzednim wpisie na Blogu, dotyczącym zapisobierców będących osobami fizycznymi, skutki podatkowe wynikające z zapisu zwykłego zostaną przeanalizowane na gruncie najważniejszych ustaw podatkowych.

 

Należy przy tym przypomnieć, że konsekwencje podatkowe zapisu zwykłego dotyczą de facto czynności jego wykonania przez podmiot nim obciążony. Samo ustanowienie takiego zapisu w testamencie nie rodzi jeszcze żadnych skutków na gruncie podatkowym.

 

 

SPIS TREŚCI:

 

I. Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)

1. Konsekwencje podatkowe dla zapisobiercy

2. Konsekwencje podatkowe dla podmiotu obciążonego zapisem zwykłym

II. Podatek od spadków i darowizn

III. Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

IV. Podatek od towarów i usług (VAT)

V. Ordynacja podatkowa

 

 

I. Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)

 

1. Konsekwencje podatkowe dla zapisobiercy

 

[Przychód zapisobiercy]

 

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wartość rzeczy lub praw otrzymanych przez osobę prawną tytułem zapisu zwykłego stanowić będzie dla niej przychód. Jako taki będzie on miał wpływ na wysokość dochodu osiągniętego przez zapisobiercę w danym roku podatkowym, a tym samym może mieć wpływ na wysokość podatku CIT.

 

W odróżnieniu od zapisu zwykłego uczynionego na rzecz osoby fizycznej, zapis ustanowiony na rzecz osoby prawnej w postaci nieoprocentowanej pożyczki może generować u niej przychód w postaci zaoszczędzonych odsetek, jakie musiałaby zapłacić, gdyby pozyskała pożyczkę na zasadach wolnorynkowych (przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia).

 

[Wysokość przychodu]

 

Wartość otrzymanych przez zapisobiercę rzeczy lub praw określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

 

Z kolei wartość otrzymanych przez osobę prawną świadczeń w naturze ustala się:

1) jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej podmiotu obciążonego zapisem – według cen stosowanych wobec innych odbiorców;

2) jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu;

3) jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu – w wysokości równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu;

4) w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

 

[Odpisy amortyzacyjne]

 

Jeżeli rzeczy lub prawa nabyte przez osobę prawną z tytułu zapisu zwykłego kwalifikują się jako środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, wskazane składniki majątkowe będą podlegać amortyzacji. Wartość początkową danych rzeczy lub praw stanowić będzie ich wartość rynkowa z dnia nabycia, chyba że umowa pomiędzy podmiotem obciążonym oraz uprawnionym z tytułu zapisu określi tę wartość w niższej wysokości.

 

[Koszty uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia przedmiotu zapisu zwykłego]

 

W przypadku odpłatnego zbycia rzeczy lub praw nabytych przez zapisobiercę, a także innych świadczeń, w związku z którym został określony przychód, kosztem uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia danych składników majątkowych jest wartość przychodu pomniejszona o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku CIT. Przy określaniu wysokości kosztu uzyskania przychodów należy uwzględnić aktualizację dokonaną zgodnie z odrębnymi przepisami.

 

2. Konsekwencje podatkowe dla podmiotu obciążonego zapisem zwykłym

 

Dla podmiotu obowiązanego do wykonania zapisu wartość obciążenia z tego tytułu nie będzie stanowić kosztu uzyskania przychodów. Zapis nie jest bowiem wykonywany w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

 

Jeśli jednak podmiotem obciążonym zapisem zwykłym jest spadkobierca będący osobą fizyczną, wówczas wykonane przez niego zapisy mogą być dlań kosztem uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, nabytych w drodze spadku lub zapisu. Dotyczy to również przypadku, gdy spadkobierca wykonał zapis po dokonaniu odpłatnego zbycia danego składnika majątkowego. Wykonane zapisy będą stanowić koszt uzyskania przychodów w części, w jakiej wartość zbywanej nieruchomości lub prawa odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych nabytych przez podatnika.

 

II. Podatek od spadków i darowizn

 

Ustawa o podatku od spadków i darowizn reguluje opodatkowanie danym podatkiem wyłącznie osób fizycznych. Osoby prawne nie podlegają podatkowi od spadków i darowizn.

 

Tym niemniej we wskazanej wyżej ustawie znaleźć można regulację stosującą się wobec interesującej nas kategorii podmiotów, jeśli występują w charakterze podmiotu zobowiązanego do wykonania zapisu zwykłego (dalszego zapisu). W przypadku dokonania wypłaty na rzecz zapisobiercy, podmiot obciążony zapisem obowiązany jest przekazać naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej z tytułu zapisu informację o wypłatach i ich wysokości, a to w terminie 14 dni od dnia wypłaty. Jeśli podmiotem tym jest spadkobierca, obowiązek przekazania informacji dotyczy jedynie dokonanej przez niego wypłaty należności w gotówce.

 

III. Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

 

Podobnie jak w przypadku zapisu zwykłego na rzecz osoby fizycznej, dokonanie czynności prawnej w wykonaniu danego zapisu w zdecydowanej większości przypadków nie będzie podlegać podatkowi uregulowanemu w ustawie z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Podatek ten obejmuje zasadniczo czynności prawne, w których pojawia się element odpłatności świadczenia, podczas gdy przedmiotem zapisu zwykłego może być tylko świadczenie majątkowe o charakterze nieodpłatnym.

 

Obowiązek podatkowy w PCC może być jednak aktualny w przypadkach, w których uczynione na rzecz zapisobiercy świadczenie majątkowe polega na nieodpłatnej (nieoprocentowanej) pożyczce. Do takiej umowy pożyczki zastosowanie znajdą na zasadach ogólnych przepisy ustawy o PCC. Najważniejsze reguły opodatkowania danej czynności podatkiem od czynności cywilnoprawnych są zbieżne z tymi, które przedstawiono we wpisie dotyczącym skutków podatkowych zapisu zwykłego na rzecz osób fizycznych.

 

IV. Podatek od towarów i usług (VAT)

 

Podobnie jak w przypadku zapisu zwykłego na rzecz osoby fizycznej, w pewnych wypadkach wykonanie zapisu zwykłego na rzecz osoby prawnej może podlegać podatkowi VAT. Zasadniczo będzie tak wówczas, gdy zapisem zwykłym obciążony zostanie podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą, a treścią zapisu będzie nieodpłatna dostawa towarów lub nieodpłatne świadczenie usług traktowane przez ustawę z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług jak odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług.

 

V. Ordynacja podatkowa

 

Podobnie jak w przypadku zapisu zwykłego uczynionego na rzecz osoby fizycznej:

- zapisobierca, który otrzymał należny mu zapis, ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spadkodawcy w zakresie ograniczonym do wartości otrzymanego zapisu;

- uprawniony z tytułu zapisu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku, jeśli przedsiębiorstwo to było przedmiotem wykonanego zapisu, a zapisobierca kontynuuje jego prowadzenie;

- zapisobierca zwykły poniesie odpowiedzialność za zaległości podatkowe podmiotów trzecich (w zakresie określonym przepisami Ordynacji podatkowej), jeśli przedmiotem wykonanego zapisu będzie np. przedsiębiorstwo lub ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej.

 

W każdym przypadku zapis zwykły powinien być poddany analizie podatkowej uwzględniającej specyfikę jego przedmiotu.

 

 

Podsumowując, wykonanie zapisu zwykłego uczynionego na rzecz osoby prawnej:

- stanowi dla zapisobiercy przychód w podatku CIT;

- nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, chyba że wykonanie zapisu polegało na zawarciu nieodpłatnej (nieoprocentowanej) umowy pożyczki;

- w niektórych sytuacjach może podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT;

- rodzi odpowiedzialność zapisobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy (do wartości otrzymanego zapisu); może rodzić odpowiedzialność zapisobiercy za zobowiązania lub zaległości podatkowe innych podmiotów.

 

 

Masz problem z zakresu prawa podatkowego lub spadkowego? Skontaktuj się z nami!

JJK Jaciubek Janiga Kupiec – adwokaci i doradca podatkowy – Kraków, Radom, Oświęcim

Adwokat i doradca podatkowy. Przygodę z praktyką prawniczą rozpoczął w 2011 roku i kontynuuje ją do teraz, dzieląc życie zawodowe między Kraków i Radom. W swej pracy największą wagę przykłada do pogłębionej analizy prawnej. Jako licencjonowany doradca podatkowy zmaga się z licznymi problemami z obszaru prawa podatkowego.

Używamy plików cookies. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia w przeglądarce. Informacja o plikach cookies.

OK, rozumiem