Ostatnio na naszym blogu: Składniki małżeńskiego majątku wspólnego

Wada fizyczna lub prawna rzeczy sprzedanej jako podstawa odpowiedzialności z tytułu rękojmi

adw. Szymon Janiga

Zagadnieniem nierozerwalnie związanym z zawarciem umowy sprzedaży jest odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej. Występuje ona po stronie sprzedawcy i ma charakter absolutny, w tym sensie, że jest niezależna od jego winy czy winy osób, którymi posłużył się przy wykonaniu zobowiązania, szkody kupującego, a nawet wiedzy (nieświadomości lub świadomości) samego sprzedającego, że rzecz sprzedana ma wadę. Poza tym odpowiedzialność ta jest co do zasady niezależna od tego, czy rzecz sprzedana jest nowa czy też używana.

 

W tym oraz w kilku kolejnych wpisach na Blogu nasza uwaga poświęcona zostanie poszczególnym aspektom rękojmi za wady rzeczy sprzedanej. Postaramy się wyjaśnić, jakie roszczenia i uprawnienia przysługują kupującemu oraz sprzedawcy w tym reżimie prawnym, a nadto kiedy i do kiedy można z tymi uprawnieniami występować.

 

Jako że podstawową przesłanką odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi jest wystąpienie wady rzeczy będącej przedmiotem umowy, przesłanka ta zostanie omówiona w pierwszej kolejności. Należy przy tym pamiętać, że roszczenia lub uprawnienia z rękojmi będą aktualne jedynie wtedy, gdy wada rzeczy istniała w momencie jej wydania kupującemu bądź też wystąpiła z przyczyny, która istniała w danym momencie. Odpowiedzialność sprzedawcy będzie wyłączona również w przypadku, gdy kupujący widział o wadzie w chwili zawarcia umowy sprzedaży.

 

Wada fizyczna rzeczy sprzedanej

 

Wady rzeczy sprzedanej dzielą się na dwie zasadnicze kategorie, to jest na wady fizyczne i wady prawne. Zgodnie z art. 5561 § 1 k.c., wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. Z wadą tą mamy do czynienia wówczas, gdy:

  • zmniejsza wartość rzeczy;
  • zmniejsza użyteczność rzeczy ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający
    z okoliczności lub przeznaczenia rzeczy;
  • rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego;
  • rzecz została wydana w stanie niezupełnym;
  • rzecz nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;
  • wbrew publicznemu zapewnieniu (nieuczciwej i wprowadzającej w błąd reklamie) producenta bądź jego przedstawiciela, osoby, która wprowadza rzecz do obrotu w zakresie swojej działalności gospodarczej, oraz osoby, która przez umieszczenie na rzeczy sprzedanej swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego przedstawia się jako producent, rzecz nabywana przez konsumenta nie ma określonych cech;
  • doszło do nieprawidłowego zamontowania i uruchomienia rzeczy, jeżeli czynności te zostały wykonane lub sprzedane przez osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność albo przez kupującego, który postąpił wg instrukcji otrzymanej od sprzedawcy.

 

Z punktu widzenia interesów kupującego konsumenta, godnym odnotowania jest to, że jeżeli do stwierdzenia wady dojdzie przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, to domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia na niego niebezpieczeństwa, a więc co do zasady w momencie wydania rzeczy. W praktyce oznacza to, że w ewentualnym procesie, to sprzedawca będzie musiał wykazać, że wada lub jej przyczyna wystąpiła po wydaniu rzeczy kupującemu (np. w skutek jej nieprawidłowego używania).

 

Odnosząc się z kolei do kwestii interesów sprzedającego warto mieć na uwadze, że w wypadku nieuczciwej i wprowadzającej w błąd reklamy, odpowiedzialność sprzedawcy ulega wyłączeniu, jeżeli:

  1. sprzedawca nie znał zapewnień reklamowych, ani oceniając sprawę rozsądnie nie mógł ich znać;
  2. zapewnienia te nie mogły mieć wpływu na decyzję kupującego o zawarciu umowy sprzedaży;
  3. treść tych zapewnień została sprostowana przed zawarciem umowy sprzedaży.

Warunkiem wyłączenia odpowiedzialności sprzedawcy w przywołanych wyżej wypadkach jest jednak udowodnienie przez sprzedawcę okoliczności uzasadniających to wyłączenie.

 

Wada prawna rzeczy sprzedanej

 

Zgodnie z art. 5563 k.c., z wadą prawną rzeczy sprzedanej mamy do czynienia wtedy, gdy rzecz:

  1. stanowi własność osoby trzeciej;
  2. obciążona jest prawem osoby trzeciej;
  3. korzystanie lub rozporządzanie rzeczą jest ograniczone, a ograniczenie to wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu.

 

W przypadku, o którym mowa w pkt a), chodzi również o sytuacje, w których sprzedający jest jedynie właścicielem udziału w rzeczy (udziału we współwłasności), zaś pozostały udział, wbrew zapewnieniom sprzedającego, należy do osoby trzeciej. 

 

Obciążenie prawem osoby trzeciej oznacza, że rzecz sprzedana objęta jest np. prawem użytkowania, służebności, praw zastawniczych, najmu, dzierżawy, prawa zatrzymania lub innym prawem na rzecz podmiotu, który tej rzeczy nie sprzedaje.

 

Ostatni z ustawowych przypadków wady prawnej sprowadza się najczęściej do sytuacji, w której przedmiot sprzedaży objęty jest m.in. zakazem zbywania udzielonym w trybie cywilnego postępowania zabezpieczającego, zabezpieczeniem majątkowym ustanowionym w postępowaniu karnym, zatrzymaniem rzeczy w postępowaniu karnym, zajęciem w postępowaniu celnym, zastawem skarbowym, hipoteką przymusową Skarbu Państwa.

 

 

Masz problem z zakresu prawa umów? Skontaktuj się z nami!

JJK Jaciubek Janiga Kupiec – adwokaci i doradca podatkowy – Kraków, Radom, Oświęcim

Adwokat w Oświęcimiu. Na rynku usług prawniczych funkcjonuje nieprzerwanie od 2013 roku. W wykonywaniu zawodu adwokata kieruje się zawsze rzetelnością, sumiennością i lojalnością wobec klientów. Jako praktyk zmaga się z licznymi problemami z obszaru prawa umów.

Używamy plików cookies. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia w przeglądarce. Informacja o plikach cookies.

OK, rozumiem