Ostatnio na naszym blogu: Składniki małżeńskiego majątku wspólnego

Utrata, wygaśnięcie oraz przedawnienie uprawnień (roszczeń) z tytułu rękojmi

adw. Szymon Janiga
Uprawnienia (roszczenia) kupującego z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej nie są nieograniczone w czasie. W przepisach Kodeksu cywilnego sytuacje, w których kupujący nie może realizować uprawnień z tytułu rękojmi z uwagi na upływ czasu, można zaszeregować do trzech kategorii. Należą do nich utrata oraz wygaśnięcie uprawnień, a także przedawnienie roszczeń z tytułu rękojmi.
 
 
SPIS TREŚCI:
 
 
 

I. Wady fizyczne rzeczy

 

1. Utrata uprawnień z tytułu rękojmi

 

O utracie uprawnień z tytułu rękojmi stanowią przepisy art. 563 i 564 k.c., dotyczące wad rzeczy sprzedanej w obrocie profesjonalnym, a więc między przedsiębiorcami. Zgodnie z art. 563 k.c. kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi przy sprzedaży za wadę, którą powinien był stwierdzić w wyniku zbadania rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach danego rodzaju, a następnie o której powinien był zawiadomić niezwłocznie sprzedawcę. Utrata ta nastąpi po upływie czasu, który był potrzebny do należytego zbadania rzeczy i do niezwłocznego powiadomienia sprzedającego o wadzie.

 
Jeśli kupujący zbada rzecz w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach danego rodzaju, a wada ujawni się dopiero po tym fakcie, to wówczas utrata uprawnień z tytułu rękojmi nastąpi jedynie wtedy, gdy sprzedawca nie zostanie o tym przez kupującego powiadomiony niezwłocznie po stwierdzeniu wady. 
 
Do zachowania wspomnianych wyżej terminów, a więc „niezwłoczności” kupującego w powiadomieniu sprzedawcy, wystarczy samo wysłanie zawiadomienia przed upływem terminu.
 
Tym niemniej kupujący nie utraci uprawnień z tytułu rękojmi mimo niezachowania terminów do zbadania rzeczy przez kupującego lub do zawiadomienia sprzedawcy o wadzie, jeśli sprzedawca wiedział o wadzie lub zapewnił kupującego, że wady nie istnieją. W ramach potencjalnego procesu sądowego okoliczności te będzie jednak musiał wykazać kupujący, a nie sprzedawca.
 

2. Wygaśnięcie uprawnień z tytułu rękojmi

 
Zgodnie z przepisem art. 568 § 1 k.c. wygaśnięcie uprawnień ma miejsce wówczas, gdy w określonym czasie nie zostanie stwierdzona (ujawniona) wada fizyczna rzeczy sprzedanej. W przypadku rzeczy ruchomych do wygaśnięcia uprawnień z tytułu rękojmi dojdzie wtedy, gdy wada fizyczna nie zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Z kolej w przypadku nieruchomości do takowego wygaśnięcia dojdzie wówczas, gdy wada fizyczna rzeczy sprzedanej nie zostanie stwierdzona w terminie 5 lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jeżeli natomiast określony przez sprzedawcę lub producenta termin przydatności rzeczy do użycia kończy się po upływie dwóch lat od dnia wydania rzeczy kupującemu, sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi za wady fizyczne tej rzeczy stwierdzone przed upływem tego terminu.
 
Terminy powyższe mają charakter prekluzyjny, co oznacza, że w wyniku ich upływu uprawnienia z rękojmi wygasają bez względu na to, co było przyczyną niestwierdzenia wady i czy stwierdzenie to było w ogóle możliwe.
 
Terminy powyższe dotyczą zarówno rzeczy używanych, jak i nieużywanych. W warunkach swobody umów mogą być one wydłużane lub skracane, z tym zastrzeżeniem, że w sytuacji sprzedaży konsumentowi używanej rzeczy ruchomej, termin na stwierdzenie wady może zostać umownie skrócony maksymalnie do 1 roku od dnia wydania rzeczy kupującemu.
 
Należy przy tym pamiętać, że upływ wskazanych wyżej terminów nie doprowadzi do wygaśnięcia uprawnień w razie podstępnego zatajenia wady przez sprzedawcę. W takim wypadku w toku potencjalnego procesu kupujący będzie musiał udowodnić stan świadomości sprzedawcy w zakresie stwierdzonej wady.
 

3. Przedawnienie roszczeń z tytułu rękojmi

 
Z zagadnieniem przedawnienia roszczeń z tytułu rękojmi przy sprzedaży mamy do czynienia wówczas, gdy nie dojdzie do wygaśnięcia uprawnień, a jednocześnie zostanie stwierdzona wada fizyczna. W takim wypadku roszczenie o usunięcie stwierdzonej wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad przedawnia się z upływem roku od dnia stwierdzenia wady. Jeśli jednak kupującym jest konsument to tenże termin nie może zakończyć się przed upływem 2- lub 5-letniego terminu wygaśnięcia uprawnień, o których była mowa powyżej. W praktyce oznacza to, że dochodzenie roszczeń przez konsumenta może nastąpić najpóźniej nawet w terminie 3 (rzeczy ruchome) lub 6 (nieruchomości) lat od dnia wydania mu rzeczy, o ile wcześniej jego uprawnienia nie wygasną.
 
W tych samych terminach, kupujący może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny. Jeśli wcześniej żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, to bieg terminu do złożenia tego typu oświadczeń rozpoczyna się z momentem bezskutecznego upływu terminu do wymiany rzeczy lub usunięcia wady.
 

4. Zawieszenie lub przerwanie biegu terminów do wykonania uprawnień (roszczeń) z tytułu rękojmi

 
W razie dochodzenia przed sądem lub sądem polubownym uprawnień z tytułu rękojmi termin do wykonania innych uprawnień, przysługujących kupującemu z tego tytułu ulega zawieszeniu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Podobnie rzecz ma się w przypadku dochodzenia odnośnych uprawnień w toku postępowania mediacyjnego. W tym przypadku termin na wykonanie innych uprawnień z tytułu rękojmi zaczyna biec od dnia odmowy przez sąd zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem lub bezskutecznego zakończenia mediacji.
 
W ocenia autora wpisu, w pozostałym zakresie do omawianych terminów powinny się stosować przepisy ogólne Kodeksu cywilnego dotyczące zawieszenia oraz przerwania biegu przedawnienia, a w szczególności art. 123 § 1 pkt 2 k.c., zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której ono przysługuje.
 

II. Wady prawne rzeczy

 
Dochodzenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady prawne podlega niemalże identycznym regułom jak ma to miejsce w przypadku wad fizycznych. Zasadnicza różnica sprowadza się jedynie do początku biegu terminu przedawnienia. W takim wypadku miarodajną chwilą początku biegu terminu przedawnienia jest moment, w którym kupujący dowiedział się o istnieniu wady. Jeśli kupujący dowiedział o istnieniu wady na skutek powództwa osoby trzeciej, do przedawnienia jego roszczeń dochodzi dopiero w terminie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sporze z osobę trzecią.

 

 

Masz problem z zakresu prawa umów? Skontaktuj się z nami!

JJK Jaciubek Janiga Kupiec – adwokaci i doradca podatkowy – Kraków, Radom, Oświęcim

Adwokat w Oświęcimiu. Na rynku usług prawniczych funkcjonuje nieprzerwanie od 2013 roku. W wykonywaniu zawodu adwokata kieruje się zawsze rzetelnością, sumiennością i lojalnością wobec klientów. Jako praktyk zmaga się z licznymi problemami z obszaru prawa umów.

Używamy plików cookies. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia w przeglądarce. Informacja o plikach cookies.

OK, rozumiem