Ostatnio na naszym blogu: Składniki małżeńskiego majątku wspólnego

Uprawnienia przedsiębiorcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej

adw. Wojciech Jaciubek

Przedmiotem artykułu są uprawnienia przedsiębiorcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej, a zwłaszcza zachodzące w tym zakresie odrębności w stosunku do uprawnień konsumenckich. Szczególną uwagę należy poświęcić sytuacji prawnej przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną zawierającą umowę sprzedaży bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, nie mającą jednak dla tej osoby zawodowego charakteru.

 

Tytułem przypomnienia należy wskazać, że – zgodnie z art. 431 Kodeksu cywilnego – przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna posiadająca zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

 

 

SPIS TREŚCI:

 

I. Zasady ogólne

1. Rodzaje uprawnień przysługujących przedsiębiorcy

2. Brak regulacji o milczącym uznaniu uprawnień

3. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy

II.  Przedsiębiorca będący osobą fizyczną chroniony jak konsument

1. Zakres ochrony

2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy

 

 

I. Zasady ogólne

 

1. Rodzaje uprawnień przysługujących przedsiębiorcy

 

Jeśli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną, przedsiębiorcy przysługują takie same uprawnienia, jakie ma konsument w stosunku do sprzedawcy, opisane w naszym poprzednim wpisie na Blogu. Są to więc:

1) żądanie usunięcia wady, lub

2) żądanie wymiany rzeczy na wolną od wad, albo

3) uprawnienie do obniżenia ceny sprzedaży, albo

4) uprawnienie do odstąpienia od umowy, oraz

5) żądanie naprawienia szkody.

 

Przepisy Kodeksu cywilnego w pewnym zakresie regulują jednak odmiennie sytuację prawną przedsiębiorcy na gruncie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi. I tak:

 

Ad. 1) i 2): W odniesieniu do realizacji uprawnienia do usunięcia wady lub wymiany rzeczy na wolną od wad:

a) Sprzedawca może odmówić zadośćuczynieniu żądaniu kupującego przedsiębiorcy także wtedy, gdy koszty realizacji tego żądania przewyższają cenę rzeczy sprzedanej. Dla porównania, w przypadku konsumenta stosunek wysokości kosztów usunięcia wady lub wymiany rzeczy na wolną od wady do ceny rzeczy sprzedanej nie ma żadnego znaczenia – sprzedawca ma prawo odmówić usunięcia wady lub wymiany rzeczy na wolną od wady tylko wtedy, gdy doprowadzenie do zgodności z umową rzeczy wadliwej w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo w porównaniu z drugim możliwym sposobem doprowadzenia do zgodności z umową wymagałoby nadmiernych kosztów.

b) Sprzedawca może odmówić demontażu i ponownego zamontowania rzeczy, jeżeli koszt tych czynności przewyższa cenę rzeczy sprzedanej. Dla porównania, konsument może żądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania bez względu na wysokość kosztów związanych z realizacją tych czynności, obowiązany jest jednak ponieść ich część, w zakresie przewyższającym cenę rzeczy sprzedanej. Ewentualnie konsument może żądać od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu i ponownego zamontowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej, które to uprawnienie nie przysługuje kupującemu przedsiębiorcy.

 

Ad. 1), 2) i 4): W odniesieniu do realizacji uprawnienia do usunięcia wady lub wymiany rzeczy na wolną od wad albo odstąpienia od umowy: w przypadku sprzedaży między przedsiębiorcami, jeżeli istnieje niebezpieczeństwo pogorszenia rzeczy, kupujący jest uprawniony, a gdy interes sprzedawcy tego wymaga - obowiązany sprzedać wadliwą rzecz z zachowaniem należytej staranności; kupujący może również odesłać rzecz sprzedawcy na jego koszt i niebezpieczeństwo. O zamiarze sprzedaży kupujący powinien w miarę możliwości zawiadomić sprzedawcę, w każdym zaś razie powinien wysłać mu zawiadomienie niezwłocznie po dokonaniu sprzedaży.

Jak się podnosi w piśmiennictwie, powyższa regulacja prawna nie jest ograniczona do przypadków zwłoki sprzedawcy z odbiorem rzeczy i może znaleźć zastosowanie także w razie niezawinionego opóźnienia, a nawet przed terminem wymagalności obowiązku odbioru rzeczy w związku z realizacją uprawnień z rękojmi (R. Trzaskowski, w: J. Gudowski [red.], Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczegółowa, LEX 2017, komentarz do art. 567, teza 9).

 

2. Brak regulacji o milczącym uznaniu uprawnień

 

Jeśli kupującym jest przedsiębiorca, nie stosuje się doń art. 5615 Kodeksu cywilnego, stanowiącego o milczącym uznaniu uprawnień kupującego (żądania usunięcia wady lub wymiany rzeczy na wolną od wad albo obniżenia ceny) w przypadku nieustosunkowania się przez sprzedawcę do reklamacji w terminie 14 dni.

 

3. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy

 

Sytuacja prawna kupującego przedsiębiorcy różni się od sytuacji prawnej konsumenta również w zakresie możliwości umownego wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej. Takie wyłączenie lub ograniczenie w odniesieniu do przedsiębiorcy jest dopuszczalne, podczas gdy uprawnień z rękojmi na rzecz konsumenta nie można w drodze umowy zawęzić na jego niekorzyść.

 

W odniesieniu do kupujących przedsiębiorców ustawodawca wskazał jednak jedną sytuację, w której wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi będzie bezskuteczne, a to wówczas, gdy sprzedawca podstępnie zataił wadę przed kupującym. W takiej sytuacji kupującemu przysługują uprawnienia z tytułu rękojmi tak, jakby ich umownego wyłączenia lub ograniczenia w ogóle nie było.

 

II. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną chroniony jak konsument

 

1. Zakres ochrony

 

Z dniem 1 stycznia 2021 r. doszło do zróżnicowania sytuacji prawnej kupujących przedsiębiorców na gruncie przepisów o odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Na mocy ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych wprowadzono do Kodeksu cywilnego przepisy zrównujące w danym zakresie sytuację prawną niektórych przedsiębiorców z sytuacją prawną konsumentów.

 

Rozszerzoną ochroną prawną objęci są jedynie przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, którzy zawierają umowę sprzedaży bezpośrednio związaną z ich działalnością gospodarczą, nie mającą jednak dla nich zawodowego charakteru, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej ujawnionego w CEiDG (zw. dalej „indywidualnymi przedsiębiorcami”). Jak wynika z art. 5564 Kodeksu cywilnego, do wskazanej przed chwilą kategorii przedsiębiorców stosuje się przepisy dotyczące konsumenta, co oznacza, że na gruncie odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej traktowani są oni tak samo, jak konsumenci, i zasadniczo przysługuje im taki sam zakres uprawnień (zob. poprzedni artykuł na Blogu: Uprawnienia konsumenta z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej). Tak więc podobnie jak konsument traktowany będzie – przykładowo – stolarz prowadzący działalność gospodarczą, zakupujący na potrzeby tej działalności telefon komórkowy.

 

Dla rozwiania wątpliwości ustawodawca postanowił również, że w odniesieniu do indywidualnych przedsiębiorców nie stosuje się normy przewidującej uprawnienie/obowiązek sprzedaży wadliwej rzeczy przez kupującego, jeśli istnieje niebezpieczeństwo jej pogorszenia.

 

Należy przy tym pamiętać, że konsumencka ochrona indywidualnych przedsiębiorców obejmuje jedynie umowy sprzedaży zawarte w dniu 1 stycznia 2021 r. lub później. Nie dotyczy umów zawartych przed 1 stycznia 2021 r., nawet jeśli umowy te wykonywane są już w 2021 roku.

 

2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy

 

Zrównanie sytuacji prawnej indywidualnych przedsiębiorców z sytuacją prawną konsumentów nie jest pełne. Ustawodawca przewidział w tym zakresie wyjątki. W odniesieniu do interesującej nas kategorii przedsiębiorców nie stosuje się między innymi regulacji prawnej dopuszczającej umowne wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi jedynie w przypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych. Oznacza to, że wspomniane wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z rękojmi może zostać skutecznie wprowadzone do każdej umowy sprzedaży zawieranej z indywidualnym przedsiębiorcą.

 

 

Masz problem z zakresu prawa umów? Skontaktuj się z nami!

JJK Jaciubek Janiga Kupiec – adwokaci i doradca podatkowy – Kraków, Radom, Oświęcim

Adwokat i doradca podatkowy. Przygodę z praktyką prawniczą rozpoczął w 2011 roku i kontynuuje ją do teraz, dzieląc życie zawodowe między Kraków i Radom. W swej pracy największą wagę przykłada do pogłębionej analizy prawnej. Specjalizuje się w licznych zagadnieniach związanych z prawem umów.

Używamy plików cookies. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia w przeglądarce. Informacja o plikach cookies.

OK, rozumiem