Ostatnio na naszym blogu: Składniki małżeńskiego majątku wspólnego

Uprawnienia konsumenta z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej

adw. Wojciech Jaciubek

Po wyjaśnieniu pojęcia wady fizycznej oraz prawnej rzeczy na gruncie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi, pora na omówienie uprawnień przysługujących kupującemu w danym reżimie odpowiedzialności. Biorąc pod uwagę fakt, że przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rękojmi:

- różnicują sytuację prawną nabywców będących konsumentami oraz nabywców stanowiących przedsiębiorców,

- zawierają reguły szczególne dotyczące odpowiedzialności za wady prawne rzeczy sprzedanej,

interesująca nas tematyka uprawnień kupującego z tytułu rękojmi zostanie podzielona na odrębne wpisy na Blogu odnoszące się do poszczególnych kategorii nabywców oraz rodzajów wad rzeczy.

 

W niniejszym artykule zaprezentowane zostaną uprawnienia przysługujące konsumentowi z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy sprzedanej. Tytułem przypomnienia należy przy tym wskazać, że za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

 

 

SPIS TREŚCI:

 

I. Rodzaje uprawnień konsumenta

1. Żądanie usunięcia wady

2. Żądanie wymiany rzeczy na wolną od wad

3. Obniżenie ceny sprzedaży

4. Odstąpienie od umowy

5. Żądanie naprawienia szkody

II. Milczące uznanie uprawnień konsumenta

III. Modyfikacje odpowiedzialności z tytułu rękojmi

 

 

I. Rodzaje uprawnień konsumenta

 

1. Żądanie usunięcia wady

 

[Usunięcie wady na koszt sprzedawcy]

 

Podstawowym uprawnieniem konsumenta w przypadku, gdy rzecz sprzedana ma wadę fizyczną, jest żądanie od sprzedawcy usunięcia wady. W razie zgłoszenia takie żądania sprzedawca jest obowiązany usunąć wadę w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.

 

Koszty naprawy rzeczy, takie jak koszty demontażu i dostarczenia rzeczy, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia, obciążają w całości sprzedawcę (poza nielicznymi wyjątkami w przypadku demontażu i ponownego zamontowania rzeczy – zob. niżej).

 

[Dostarczenie wadliwej rzeczy sprzedawcy celem usunięcia wady]

 

Dochodząc żądania naprawienia rzeczy sprzedanej, kupujący powinien dostarczyć na koszt sprzedawcy rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca w umowie nie określono - do miejsca, w którym rzecz została mu wydana. Sprzedawca obowiązany jest do odebrania rzeczy, a jeśli tego nie uczyni (dopuści się zwłoki), kupujący może odesłać rzecz na jego koszt i niebezpieczeństwo.

 

Jeśli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie rzeczy przez kupującego byłoby nadmiernie utrudnione, obowiązany jest on udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się znajduje.

 

[Demontaż i ponowne zamontowanie rzeczy w związku z żądaniem usunięcia wady]

 

Jeśli rzecz wadliwa została zamontowana, wraz z żądaniem usunięcia wady fizycznej kupujący może zażądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania rzeczy. W razie niewykonania tego obowiązku przez sprzedawcę kupujący jest upoważniony do dokonania tych czynności na jego koszt i niebezpieczeństwo.

 

Co istotne, sprzedawca nie może odmówić żądaniu konsumenta dotyczącego demontażu i ponownego zamontowania rzeczy, nawet gdyby koszt tych czynności przewyższał cenę rzeczy sprzedanej. Należy jednak pamiętać, że konsument będzie obowiązany do poniesienia części kosztów demontażu i ponownego zamontowania rzeczy przewyższających jej cenę; ewentualnie konsument może żądać od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu i ponownego zamontowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej.

 

[Odmówienie zadośćuczynienia żądaniu usunięcia wady]

 

Żądanie od sprzedawcy usunięcia wady fizycznej w praktyce będzie uzależnione od tego, czy:

- usunięcie wady jest w ogóle możliwe - jeśli nie, sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego;

- usunięcie wady nie będzie wymagać nadmiernych kosztów w porównaniu z wymianą rzeczy na wolną od wad - jeśli będzie, wówczas sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego.

 

Jeśli sprzedawcy przysługuje prawo do odmówienia zadośćuczynienia żądaniu kupującego, temu ostatniemu pozostaje skorzystanie z pozostałych uprawnień z tytułu rękojmi, o których mowa w dalszych punktach niniejszego wpisu.

 

2. Żądanie wymiany rzeczy na wolną od wad

 

[Wymiana rzeczy na koszt sprzedawcy]

 

Jeśli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną, konsument może również zażądać od sprzedawcy wymiany rzeczy na wolną od wad. Żądanie to w praktyce będzie aktualne wtedy, gdy usunięcie wady przez sprzedawcę jest niemożliwe lub wiąże się z nadmiernymi kosztami w porównaniu do wymiany rzeczy na wolną od wad.

 

Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.

 

Podobnie jak w przypadku żądania naprawy rzeczy, koszty wymiany rzeczy na wolną od wad, takie jak koszty demontażu i dostarczenia rzeczy, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania i uruchomienia, obciążają w całości sprzedawcę (poza nielicznymi wyjątkami w przypadku demontażu i ponownego zamontowania rzeczy – zob. niżej).

 

[Dostarczenie wadliwej rzeczy sprzedawcy celem jej wymiany]

 

Realizując żądanie wymiany rzeczy na wolną od wad, kupujący powinien dostarczyć na koszt sprzedawcy rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca w umowie nie określono - do miejsca, w którym rzecz została mu wydana. Sprzedawca obowiązany jest do odebrania rzeczy, a jeśli tego nie uczyni (dopuści się zwłoki), kupujący może odesłać rzecz na jego koszt i niebezpieczeństwo.

 

Jeśli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie rzeczy przez kupującego byłoby nadmiernie utrudnione, obowiązany jest on udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się znajduje.

 

[Demontaż i ponowne zamontowanie rzeczy w związku z żądaniem wymiany rzeczy]

 

Jeśli rzecz wadliwa została zamontowana, wraz z żądaniem wymiany rzeczy na wolną od wad kupujący może zażądać od sprzedawcy demontażu i ponownego zamontowania rzeczy. W razie niewykonania tego obowiązku przez sprzedawcę kupujący jest upoważniony do dokonania tych czynności na jego koszt i niebezpieczeństwo.

 

Sprzedawca nie może odmówić żądaniu konsumenta dotyczącego demontażu i ponownego zamontowania rzeczy, nawet gdyby koszt tych czynności przewyższał cenę rzeczy sprzedanej. Konsument będzie jednak obowiązany do poniesienia części kosztów demontażu i ponownego zamontowania rzeczy przewyższających jej cenę; ewentualnie konsument może żądać od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu i ponownego zamontowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej.

 

[Odmówienie zadośćuczynienia żądaniu wymiany rzeczy]

 

Żądanie od sprzedawcy wymiany rzeczy na wolną od wad jest uzależnione od tego, czy:

- wymiana rzeczy jest możliwa - jeśli nie, sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego;

- wymiana rzeczy nie będzie wymagać nadmiernych kosztów w porównaniu z usunięciem wady - jeśli będzie, wówczas sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego.

 

Jeśli sprzedawcy przysługuje prawo do odmówienia zadośćuczynienia żądaniu kupującego, temu ostatniemu pozostaje skorzystanie z pozostałych uprawnień z tytułu rękojmi, o których mowa w niniejszym wpisie.

 

3. Obniżenie ceny sprzedaży

 

[Oświadczenie o obniżeniu ceny]

 

Alternatywne uprawnienie konsumenta w stosunku do wyżej opisanych polega na złożeniu oświadczenia o obniżeniu ceny sprzedaży oraz domaganiu się od sprzedawcy zwrotu nadpłaconej części ceny.

 

W składanym sprzedawcy oświadczeniu kupujący powinien określić kwotę, o którą cena ma być obniżona, przy czym obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość rzeczy z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.

 

[Ograniczenie uprawnienia do obniżenia ceny]

 

Złożone przez kupującego oświadczenie o obniżeniu ceny będzie nieskuteczne, jeśli sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Jednakże nawet w takim przypadku oświadczenie złożone przez kupującego wywoła skutki prawne, jeśli:

a) rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo

b) sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

 

Co istotne, konsument może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięcia wady. Wybór ten nie będzie mu jednak przysługiwać, jeśli doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez niego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę. Oceniając nadmierność wspomnianych kosztów, bierze się pod uwagę wartość rzeczy wolnej od wad, rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie narażałby kupującego inny sposób zaspokojenia.

 

4. Odstąpienie od umowy

 

[Oświadczenie o odstąpieniu od umowy]

 

Kolejne alternatywne, a zarazem najdalej idące uprawnienie konsumenta w przypadku wady fizycznej rzeczy sprzedanej polega na złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży. Umowę, od której odstąpiono, uważa się za niezawartą, jej strony natomiast obowiązane są zwrócić sobie wszystko, co otrzymały od siebie wzajemnie w wykonaniu umowy; zwrot świadczenia na rzecz konsumenta powinien przy tym nastąpić niezwłocznie.

 

Warto pamiętać, że kupujący jest uprawniony do odstąpienia od umowy także co do części rzeczy, które mają być dostarczone później, jeśli tylko w umowie zastrzeżono, że dostarczenie rzeczy sprzedanych ma nastąpić częściami, a sprzedawca mimo żądania kupującego nie dostarczył zamiast rzeczy wadliwych takiej samej ilości rzeczy wolnych od wad.

 

[Ograniczenia uprawnienia do odstąpienia od umowy]

 

Po pierwsze, kupujący nie może odstąpić od umowy, jeśli wada rzeczy jest nieistotna.

 

Po drugie, uprawnienie kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych, jeśli spośród rzeczy sprzedanych rzeczy wadliwe mogą być odłączone od rzeczy wolnych od wad, bez szkody dla stron obu. Ograniczenie to nie będzie zatem aktualne, jeżeli w wyniku jego zastosowania jedna ze stron miałaby doznać uszczerbku majątkowego (np. wymiana poszczególnych składników zbioru rzeczy byłaby połączona z wysokimi kosztami demontażu) albo niemajątkowego (np. strata czasu w związku z koniecznością uzupełnienia kompletu).

 

Po trzecie, złożone przez kupującego oświadczenie o odstąpieniu od umowy będzie nieskuteczne, jeśli sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Jednakże nawet w takim przypadku oświadczenie złożone przez kupującego wywoła skutki prawne, jeśli:

a) rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo

b) sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

 

Kupujący konsument może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięcia wady. Wybór ten nie będzie mu jednak przysługiwać, jeśli doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez niego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę. Oceniając nadmierność danych kosztów, bierze się pod uwagę wartość rzeczy wolnej od wad, rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie narażałby kupującego inny sposób zaspokojenia.

 

[Zwrot rzeczy na rzecz sprzedawcy]

 

Zwracając sprzedawcy rzecz w związku z odstąpieniem od umowy, kupujący powinien dostarczyć ją na koszt sprzedawcy do miejsca oznaczonego w umowie sprzedaży, a gdy takiego miejsca w umowie nie określono - do miejsca, w którym rzecz została mu wydana. Sprzedawca obowiązany jest do odebrania rzeczy, a jeśli tego nie uczyni (dopuści się zwłoki), kupujący może odesłać rzecz na jego koszt i niebezpieczeństwo.

 

Jeśli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie rzeczy przez kupującego byłoby nadmiernie utrudnione, obowiązany jest on udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się znajduje.

 

5. Żądanie naprawienia szkody

 

Niezależnie od powyższych uprawnień, konsument może na zasadach ogólnych dochodzić od sprzedawcy naprawienia szkody wynikłej z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.

 

Kupujący może także żądać naprawienia szkody w graniach tzw. ujemnego interesu umownego, tj. szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady fizycznej rzeczy. Kupujący może wystąpić z takim żądaniem choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności. W szczególności może on żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł korzyści z tych nakładów.

 

II. Milczące uznanie uprawnień konsumenta

 

W przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących rękojmi przewidziano istotne ułatwienie w dochodzeniu niektórych uprawnień konsumenta. Otóż, jeżeli kupujący będący konsumentem zażąda wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złoży oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkuje się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione.

 

W tej drodze dochodzi zatem do milczącego uznania uprawnień konsumenta. Regulacja ta jest istotnym środkiem dyscyplinującym sprzedawców będących przedsiębiorcami, zmuszając ich do uważnego rozpatrywania każdej reklamacji składanej przez klienta będącego konsumentem.

 

III. Modyfikacje odpowiedzialności z tytułu rękojmi

 

Na zakończenie należy wspomnieć, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne umowne wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi w stosunku do konsumenta. Odpowiedzialność ta może zostać jednak rozszerzona, co oznacza, że w każdym przypadku wystąpienia wady fizycznej ocena przysługujących konsumentowi uprawnień z rękojmi wymaga uważnej analizy treści umowy sprzedaży. Tym niemniej należy zauważyć, że rozszerzenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi na rzecz konsumenta jest w praktyce rzadko spotykane.

 

 

Masz problem z zakresu prawa umów? Skontaktuj się z nami!

JJK Jaciubek Janiga Kupiec – adwokaci i doradca podatkowy – Kraków, Radom, Oświęcim

Adwokat i doradca podatkowy. Przygodę z praktyką prawniczą rozpoczął w 2011 roku i kontynuuje ją do teraz, dzieląc życie zawodowe między Kraków i Radom. W swej pracy największą wagę przykłada do pogłębionej analizy prawnej. Specjalizuje się w licznych zagadnieniach związanych z prawem umów.

Używamy plików cookies. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia w przeglądarce. Informacja o plikach cookies.

OK, rozumiem