Ostatnio na naszym blogu: Składniki małżeńskiego majątku wspólnego

Sądowy podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej – zagadnienia proceduralne

adw. Szymon Janiga

W poprzednim wpisie na Blogu scharakteryzowano umowny podział majątku wspólnego objętego uprzednio małżeńską wspólnością majątkową. Wspomniano wówczas, że poza umownym podziałem takiego majątku istnieje możliwość dokonania podziału również w drodze sądowej. Do postępowań sądowych obejmujących podział majątku wspólnego można zaliczyć:

1) postępowanie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami,

2) postępowanie o dział spadku,

3) postępowanie o zniesienie współwłasności,

4) postępowanie o rozwód,

5) postępowanie polubowne zainicjowane zawezwaniem do próby ugodowej oraz

6) postępowanie przed sądem polubownym (arbitrażowym).

 

W dzisiejszym wpisie przedstawione zostaną podstawowe informacje proceduralne dotyczące pierwszego z wymienionych wyżej postępowań sądowych, tj. postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej. Stanowi ono zasadnicze postępowanie zmierzające do sądowego podziału majątku wspólnego.

 
 
SPIS TREŚCI:

4. Warunki formalne wniosku o podział majątku wspólnego

 

 

1. Właściwość sądu

 

Sądem, który rozpoznaje sprawy o podział majątku wspólnego jest sąd rejonowy. Nie ma przy tym znaczenia, jaka jest wartość majątku podlegającego podziałowi.

 

Właściwość miejscowa sądu rejonowego, uprawnionego i zobowiązanego do rozpoznania sprawy cywilnej polegającej na podziale majątku wspólnego, co do zasady wyznaczana jest według miejsca położenia majątku. Z wyjątkiem od tej zasady mamy do czynienia wówczas, gdy wspólność majątkowa ustała na skutek śmierci jednego z małżonków. W takim wypadku sądem właściwym do rozpoznania sprawy podziału majątku wspólnego będzie sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeśli jego miejsca pobytu w Polsce nie da się ustalić – sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. W ostateczności, a więc w razie niemożności ustalenia właściwości miejscowej sądu, w oparciu o wspomniane podstawy, sądem tym będzie Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy.

 

Miejsce położenia składników majątku ocenia się na moment inicjowania postępowania, a więc moment złożenia wniosku o podział majątku wspólnego. Późniejsze zmiany położenia składników majątkowych nie wpływają na właściwość.

 

Położenie składników majątku wspólnego na obszarze właściwości kilku sądów daje wnioskodawcy możliwość wyboru sądu właściwego, stosownie do zasady wyrażonej w przepisie art. 43 § 1 k.p.c.

 

2. Legitymacja do złożenia wniosku o podział majątku wspólnego

 

Wniosek o podział majątku wspólnego może zostać skutecznie złożony z chwilą ustania wspólności majątkowej. Ustanie to ma miejsce w momencie:

  • śmierci małżonka, w tym jednoczesnej śmierci obojga małżonków,
  • śmierci wskazanej w prawomocnym orzeczeniu o uznaniu jednego z małżonków za zmarłego,
  • uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego małżeństwo przez rozwód,
  • uprawomocnienia się wyroku orzekającego unieważnienie małżeństwa,
  • zawarcia przez małżonków umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową lub ograniczającej wspólność majątkową,
  • określonym w wyroku ustanawiającym rozdzielność majątkową,
  • uprawomocnienia się postanowienia o ubezwłasnowolnieniu małżonka,
  • ogłoszenia upadłości małżonka,
  • uprawomocnienia się orzeczenia o separacji.

 

Legitymacja do złożenia wniosku o podział majątku wspólnego przysługuje zasadniczo małżonkowi lub byłemu małżonkowi. W rzadkich przypadkach, o których stanowią przepisy szczególne prawa cywilnego, legitymacja do złożenia takiego wniosku może przysługiwać również innym podmiotom, tj. spadkobiercom małżonka, nabywcom spadku (udziału), następcy prawnemu małżonka, który swój udział w majątku wspólnym zbył osobie trzeciej, wierzycielowi, który zajął roszczenie o podział majątku wspólnego, właścicielowi czy Skarbowi Państwa. Na zasadach ogólnych taką legitymacją dysponuje również prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich.

 

Pamiętać należy, że brak legitymacji do złożenia wniosku o podział majątku wspólnego rodzi konieczność oddalenia wniosku przez sąd orzekający.

 

3. Uczestnicy postępowania o podział majątku wspólnego

 

Uczestnikiem postępowania o podział majątku wspólnego może być każdy zainteresowany wynikiem takiego postępowania. Co do zasady będą to małżonkowie, byli małżonkowie oraz inne osoby, które mają legitymację do złożenia wniosku o podział majątku wspólnego. Przyjmuje się jednak, że w pewnych sytuacjach uczestnikiem postępowania może być również wierzyciel jednego z małżonków, dłużnik wierzytelności podlegającej podziałowi, konkubent małżonka, bank czy gmina bądź agencja mieszkaniowa.

 

4. Warunki formalne wniosku o podział majątku wspólnego

 

Poza ogólnymi warunkami pisma procesowego, stosowanymi odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym, we wniosku o podział majątku wspólnego należy wskazać i udokumentować podstawę ustania małżeńskiej wspólności majątkowej. Poza tym wnioskodawca musi określić majątek, który chce podzielić. We wniosku wypada – choć nie jest to konieczne – wskazać sposób podziału majątku.

 

W przypadku podziału składników majątku w postaci nieruchomości, nieruchomość ta musi być dokładnie oznaczona we wniosku. W tym celu należy podać miejsce jej położenia, nr geodezyjny, nr księgi wieczystej, obszar, charakter użytkowania, części składowe (budynki) oraz ich przeznaczenie. Żądając natomiast podziału składnika ruchomego (np. samochodu), należy dokonać jego opisu, wskazać cechy szczególne, datę lub miejsce wytworzenia. Co do każdego składnika majątkowego podlegającego podziałowi zasadnym jest również podanie, który z uczestników jest jego posiadaczem.

 

Ponadto we wniosku należy przedstawić dowody własności, w tym przede wszystkim dokumenty związane z nabyciem składnika majątku (np. odpis z księgi wieczystej, odpisy orzeczeń sądowych, zaświadczenia z urzędów lub banków). W braku dokumentów prawo własności dotyczące ruchomości może być wykazane za pomocą innych środków dowodowych, a zwłaszcza za pomocą zeznań świadków lub w drodze dowodu z przesłuchania stron.

 

Oznaczenie składników majątkowych podlegających podziałowi jest warunkiem niezbędnym do rozpoznania wniosku. Brak oznaczenia tych składników jest brakiem formalnym wniosku. Jego nieusunięcie może skutkować brakiem merytorycznego rozpoznania sprawy.

 

Poza tym we wniosku o podział majątku wspólnego można zamieścić żądania dodatkowe, takie jak żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym czy żądanie rozliczenia wydatków i nakładów, a ponadto inne żądania, które podlegają rozpoznaniu w sprawie o podział majątku wspólnego (np. roszczenie z tytułu posiadania przedmiotów należących do majątku objętego wspólnością). We wniosku o podział majątku wspólnego można także wskazywać sugestie dotyczące ewentualnych, proponowanych spłat i dopłat, terminów zapłaty i wysokości, a nadto sposobu zabezpieczenia.

 

 

Masz problem z zakresu prawa rodzinnego? Skontaktuj się z nami!

JJK Jaciubek Janiga Kupiec – adwokaci i doradca podatkowy – Kraków, Radom, Oświęcim

Adwokat w Oświęcimiu. Na rynku usług prawniczych funkcjonuje nieprzerwanie od 2013 roku. W wykonywaniu zawodu adwokata kieruje się zawsze rzetelnością, sumiennością i lojalnością wobec klientów. Jako praktyk zmaga się z licznymi problemami z obszaru prawa rodzinnego.

Używamy plików cookies. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, zmień ustawienia w przeglądarce. Informacja o plikach cookies.

OK, rozumiem